Nowelizacja ustawy o swobodzie działalności gospodarczej - kolejny krok służący urzeczywistnianiu zasady wolności działalności gospodarczej

prof. dr hab. Marian Zdyb^*

Celem nowelizacji ustawy z 2.7.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej¹ jest wprowadzenie ułatwień w zakresie podjęcia, prowadzenia (zawieszenia) i zakończenia działalności gospodarczej. Ustawodawca wyszedł naprzeciw potrzebom przedsiębiorców. Zmiany mają przyczynić się do zniesienia formalizmu na rzecz szybkości i sprawności systemu ewidencji przedsiębiorców. Ma to nastąpić już na etapie podjęcia działalności gospodarczej.

Środkiem służącym realizacji powyższego celu ma stać się pomyślana przez ustawodawcę ,,zasada okienka” realizowana w dwóch etapach: jako ,,jedno okienko” (obowiązuje od 31.3.2009 r.) oraz ,,zero okienka”. Wprowadzenie zasady ,,jednego okienka” umożliwia rozpoczęcie działalności gospodarczej poprzez złożenie jednego wniosku rejestrującego taką działalność. Obecnie osoba zakładająca przedsiębiorstwo składa jeden wniosek o wpis do poszczególnych reje­strów (gminnej ewidencji, urzędu skarbowego, ZUS, urzędu statystycznego) w urzędzie gminy. Dodatkowo taki wniosek jest zwolniony od opłat.

Kwestie budzące zastrzeżenia natury prawnej dotyczą przede wszystkim możliwości podjęcia działalności gospodarczej już w dniu złożenia wniosku, a nie jak dotychczas po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wątpliwości powstałe na tle niefortunnego sformułowania brzmienia art. 14 ust. 1 SwobDziałGospU omawia M. Szydło w: Moment czasowy podjęcia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną oraz w: Ewidencja działalności gospodarczej w okresie przejściowym). Ustawodawca traktuje jedno okienko jako etap pośredni zmierzający do wprowadzenia z dniem 1.7.2011 r. zasady ,,zero okienka”.

Pomysł ,,zero okienka” ma służyć całkowitemu odformalizowaniu czynności, które zmierzają do rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej. Według zamysłu ustawodawcy ma umożliwić założenie przedsiębiorstwa w drodze elektronicznej przez Internet. Przedsiębiorca będzie zobowiązany jedynie do wypełnienia jednego wniosku, tzw. wniosku zintegrowanego, następnie złożenia go w formie elektronicznej lub osobiście w urzędzie gminy. Rejestracja działalności gospodarczej będzie miała miejsce natychmiast, w momencie wpływu wniosku, a system informatyczny przekaże dane urzędom zajmującym się rejestracją działalności gospodarczej. Dodatkowo informacje zawarte w przesłanych drogą elektroniczą wnioskach będą gromadzone w systemie Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). CEIDG będzie ogólnodostępną i bezpłatną platformą informatyczną, w której znajdą się informacje o przedsiębiorcach. Celem jej utworzenia jest zapewnienie współpracy (kompatybilności) z centralną ewidencją i bazami danych innych organów. Celem jej utworzenia jest zastąpienie, po dniu 1.7.2011 r., ewidencji działalności gospodarczej (kolejny pomysł ustawodawcy na rejestrowanie przedsiębiorców szczegółowo omawia M. Szydło w: Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej).

Instytucja zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej nie jest nową regulacją prawną. Ustawodawca jednak dokonał doprecyzowania istniejących dotychczas niejasności odnoszących się zwłaszcza do sposobu zgłaszania o zawieszeniu i wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej oraz terminu rozpoczęcia biegu okresu zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej (kwestie związane z zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej omawia M. Sieradzka w: Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej).

Istotnym krokiem ustawodawcy w kierunku ochrony interesów przedsiębiorcy jest ograniczenie kontroli działalności gospodarczej. Jeśli chodzi o zakres zmian, które mają kluczowe znaczenie, to w pierwszej kolejności należy wymienić wskazanie przedmiotu kontroli, którym jest działalność gospodarcza prowadzona przez przedsiębiorcę (a nie jak dotychczas-przedsiębiorca). Główne założenia nowelizacji oparte zostały na szczegółowym określeniu przebiegu procesu kontroli, wprowadzeniu ograniczeń czasu trwania kontroli oraz zakazu prowadzenia w tym samym czasie kontroli przez różne organy (zarówno zmiany, jak i ich znaczenie omawia M. Sieradzka w: Kontrola działalności gospodarczej prowadzonej przez przedsiębiorcę). Zmianą mającą rewolucyjne znaczenie stanowi wyraźne wyartykułowanie środków ochrony prawnej (sprzeciw, zażalenie) przysługujących przedsiębiorcy wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów usdg dotyczących kontroli oraz wprowadzenie wyraźnej podstawy do odszkodowania, w przypadku kontroli niezgodnej z prawem.

Wszystkie podniesione i omówione zmiany SwobDziałGospU wchodzą w zakres ,,Pakietu na rzecz rozwoju przedsiębiorczości”. Wydaje się, że praktyka pokaże, czy w wyniku ich wprowadzenia przedsiębiorcy realnie (faktycznie) będą odczuwać większą swobodę działalności gospodarczej.

[...]