| Sąd Najwyższy stwierdził, że decyzja wydana na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z 12.3.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t. jedn.: Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.; dalej jako: WywłNierU) jest tytułem prawnym dla przedsiębiorcy przesyłowego do stałego korzystania z wymienionej w tej decyzji nieruchomości, odmawiając jednocześnie podjęcia uchwały w pozostałym zakresie. |
Firma gazownicza uzyskała w 1981 r. decyzję o pozwoleniu na budowę gazociągu niskiego ciśnienia oraz decyzję, w której zezwolono na czasowe zajęcie nieruchomości stanowiącej grunt rolny. W efekcie, przez teren działki należącej do S.B. przebiega, wbrew treści decyzji, gazociąg wysokiego ciśnienia. Właściciel wybudował w strefie ochronnej gazociągu budynek, którego część służy właścicielowi i jego rodzinie jako mieszkanie. Ponieważ budowla znajduje się w odległości 4 m od osi gazociągu S.B. wystąpił do sądu domagając się usunięcia gazociągu i przywrócenia nieruchomości do stanu sprzed jego wybudowania. W pozwie zażądał również zasądzenia od firmy gazowniczej wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości oraz zadośćuczynienia za stres wywołany koniecznością ciągłego przebywania w bliskiej odległości od gazociągu. W ocenie powoda zasadne było także zasądzenie rekompensaty za korzyści utracone wskutek niemożności korzystania z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem.
Sąd I instancji uznał żądania wobec Skarbu Państwa oraz firmy gazowniczej za bezpodstawne. Stwierdził, że decyzja wydana na podstawie art. 35 ust. 1 WywłNierU stanowi tytuł uprawniający do zajęcia nieruchomości. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji państwowej, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe mogą za zezwoleniem naczelnika gminy – a w miastach prezydenta lub naczelnika miasta (dzielnicy), zakładać i przeprowadzać na nieruchomościach – zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową – ciągi drenażowe, przewody służące do przesyłania płynów, pary, gazów, elektryczności oraz urządzenia techniczne łączności i sygnalizacji, a także inne podziemne lub nadziemne urządzenia techniczne niezbędne do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Osobom upoważnionym przez właściwy organ, instytucję lub przedsiębiorstwo państwowe przysługuje prawo dostępu do tych przewodów i urządzeń w celu wykonywania czynności związanych z ich konserwacją. Jeżeli założenie i przeprowadzenie przewodów i urządzeń powoduje, że nieruchomość nie nadaje się do dalszego racjonalnego jej użytkowania przez właściciela na cele dotychczasowe, nieruchomość podlega wywłaszczeniu w trybie i według zasad przewidzianych w niniejszej ustawie dla wywłaszczenia nieruchomości.
W ocenie sądu regulacja ta powoduje powstanie swego rodzaju służebności publicznej, zaś wynikające z niej obowiązki ciążą na każdorazowym właścicielu nieruchomości. Ponieważ zakład gazowniczy korzystał z nieruchomości w ramach przyznanych mu uprawnień, żądania powoda nie mogły zostać uwzględnione.
Natomiast sąd II instancji zwrócił się do SN o rozstrzygnięcie: „Czy decyzja wydana na podstawie art. 35 ust. 1 WywłNierU stanowi tytuł prawny do stałego i nieodpłatnego korzystania przez przedsiębiorcę przesyłowego ze stanowiącej cudzą własność nieruchomości, której ta decyzja dotyczy, oraz czy właścicielowi nieruchomości przeciwko podmiotowi, którego władztwo nad nieruchomością odpowiada treści służebności przesyłu, przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z tej nieruchomości (art. 224–225 KC)?”.
Sąd Najwyższy wskazał jedynie, że decyzja wydana na podstawie określonej wyżej regulacji uprawnia przedsiębiorcę przesyłowego do stałego korzystania z wymienionej w tej decyzji nieruchomości, odmawiając udzielenia odpowiedzi na drugą część pytania sądu II instancji.
Uchwała SN z 20.1.2010 r., III CZP 116/09