Pięciu mężczyzn zostało skazanych przez sąd I instancji. Rozpatrujący sprawę na skutek wniesionej przez oskarżonych apelacji sąd II instancji z urzędu dokonał badania odnośnie do istnienia tzw. bezwzględnych przyczyn uchylenia orzeczenia, czyli uchybień z art. 439 § 1 KPK, których sami skarżący nie podnosili. Jak stwierdzono, w postępowaniu przed sądem I instancji, od dnia pierwszej rozprawy, aż do chwili ogłoszenia zaskarżonego orzeczenia, składowi sędziowskiemu przewodniczyła sędzia U.K., która była równocześnie w tym okresie delegowana na podstawie art. 77 § 1 PrUSP do Ministerstwa Sprawiedliwości do pełnienia obowiązków administracyjnych na stanowisku głównego specjalisty. Sąd wskazał, że Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 77 § 1 pkt 2 PrUSP w zakresie, w jakim dopuszcza łączenie funkcji orzekania przez sędziego z wykonywaniem czynności administracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości jest niezgodny z art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 173 Konstytucji (zob. wyrok TK z 15.1.2009 r., K 45/07, OTK-A Nr 1/2009, poz. 3). W konsekwencji stwierdzono, że konieczne jest wyjaśnienie przez SN: „Czy delegowanie sędziego na podstawie art. 77 § 1 pkt 2 PrUSP do pełnienia czynności administracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości powoduje, że taki sędzia staje się osobą nieuprawnioną do orzekania w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 1 KPK?”.

W uzasadnieniu wskazano, że delegowanie sędziego do czynności administracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości nie zmienia wprawdzie jego statusu jako sędziego, ale jednak jego uprawnienia jurysdykcyjne na skutek takiej delegacji ustępują na rzecz powierzonych mu obowiązków urzędniczych, a w świetle wskazanego wyroku TK jednoczesne wykonywanie wówczas obowiązków wynikających z obu pełnionych przez sędziego funkcji narusza zasadę trójpodziału władz oraz niezależności sądów, niezawisłości sędziego i jego bezstronności, co wskazuje, że w okresie tej delegacji jest to osoba, która czasowo traci prawo do orzekania. Jednak zakwestionowany art. 77 § 1 PrUSP nie utracił mocy prawnej, a samo uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do delegowania sędziego do pełnienia czynności administracyjnych nie zostało przy tym uznane za niezgodne z Konstytucją.

Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, w uzasadnieniu postanowienia wskazał jednak, że orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia go w organie urzędowym, w którym akt normatywny poddany kontroli TK był ogłoszony. Konsekwencje uznania określonego przepisu za niezgodny z ustawą zasadniczą działają zatem, co do zasady, ex nunc, chyba że TK określi inny termin utraty mocy obowiązującej danej normy lub aktu prawnego. Zarówno jednak art. 190 ust. 4 Konstytucji, jak i art. 540 § 2 KPK przyjmują, że retroaktywny skutek orzeczenia TK w postaci możliwości wznowienia postępowania dotyczy tylko sytuacji, gdy przepis uznany przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją był podstawą wydania prawomocnego orzeczenia. Taki skutek nie może dotyczyć art. 77 § 1 pkt 2 PrUSP, który jako norma o charakterze ustrojowym dotycząca sądownictwa, sam w sobie nie może bowiem być uznany nigdy za przepis, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe.

Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że od ogłoszenia tego wyroku TK w Dzienniku Ustaw możliwość delegowania sędziego do jednostek wskazanych w art. 77 § 1 pkt 2 PrUSP z łączeniem przez delegowanego obu tych funkcji, stała się zatem niezgodna z ustawą zasadniczą, choć samo delegowanie do czynności administracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości lub w jednostkach podległych bądź nadzorowanych przez Ministra Sprawiedliwości pozostaje zgodne z Konstytucją. Tym samym orzekanie, po dacie wejścia w życie wyroku TK, przez sędziego delegowanego na podstawie art. 77 § 1 pkt 2 PrUSP z łączeniem tej funkcji z wykonywaniem czynności administracyjnych w jednostkach wskazanych w tym przepisie oznacza, że orzeka on m.in. wbrew zasadzie niezależności sądów oraz niezawisłości i bezstronności sędziego, a trudno sędziego, który z założenia płynącego z norm konstytucyjnych jest zależny i nie jest niezawisły ani bezstronny, uznać za osobę uprawnioną do sądzenia w jakiejkolwiek sprawie.

Postanowienie SN z 10.12.2009 r., I KZP 27/09