Ministerstwo Sprawiedliwości przekazało w dniu 27.1.2010 r. Radzie Ministrów projekt ustawy o państwowych egzaminach prawniczych.

Ustawa wprowadza państwowe egzaminy prawnicze I i II stopnia oraz powszechny jednolity elektroniczny system rejestracji kandydatów przystępujących do tych egzaminów. Reguluje także kwestię doradców prawnych.

Państwowy egzamin prawniczy I stopnia

Uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu I stopnia uprawniać ma do:

1) ubiegania się o przyjęcie na aplikację adwokacką, radcowską, notarialną, komorniczą i legislacyjną, w najbliższym naborze;

2) ubiegania się o dopuszczenie do konkursu na aplikację ogólną w najbliższym naborze;

3) wykonywania podstawowych czynności prawniczych, po uzyskaniu wpisu na listę doradców prawnych.

Do egzaminu I stopnia będzie mógł przystąpić każdy, kto ukończył wyższe studia prawnicze i uzyskał tytuł magistra prawa lub ukończył zagraniczne studia prawnicze uznane w RP. Podczas egzaminu (w formie testu) sprawdzana będzie wiedza z następującego zakresu:

1) prawo karne i postępowanie karne;

2) prawo wykroczeń i postępowanie w sprawach o wykroczenia;

3) prawo karne skarbowe i postępowanie w sprawach karnych skarbowych;

4) prawo cywilne i postępowanie cywilne;

5) prawo rodzinne i opiekuńcze;

6) prawo spółek handlowych;

7) prawo pracy;

8) prawo administracyjne i postępowanie administracyjne;

9) postępowanie sądowoadministracyjne;

10) prawo Unii Europejskiej oraz prawo międzynarodowe;

11) prawo konstytucyjne;

12) prawo o ustroju sądów, trybunałów i prokuratury, samorządu adwokackiego, radcowskiego, notarialnego oraz organów kontroli państwowej i ochrony prawa.

Egzamin przeprowadzany będzie raz w roku, przystąpienie do niego będzie obciążone opłatą.

Od decyzji przewodniczącego komisji w przedmiocie wyników egzaminu przysługiwać będzie odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, wnoszone wyłącznie za pośrednictwem elektronicznego systemu rejestracji, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Państwowy egzamin prawniczy II stopnia

Uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu II stopnia:

1) w zakresie pełnym - uprawni do ubiegania się o wpis na listę adwokatów lub radców prawnych albo do powołania na stanowisko asesora notarialnego bądź powołania na stanowisko asesora prokuratury;

2) w zakresie profilowanym - uprawni do ubiegania się o wpis na listę adwokatów lub radców prawnych albo powołania na stanowisko asesora notarialnego, w zależności od wybranego profilu egzaminu II stopnia.

Za równorzędne ze zdaniem egzaminu II stopnia w zakresie profilowanym ze specjalizacją adwokacko-radcowską albo notarialną uznawać się będzie zdanie egzaminu odpowiednio adwokackiego, radcowskiego albo notarialnego.

Przystąpić do egzaminu będą mogły:

1) osoby, które ukończyły aplikację adwokacką, radcowską lub notarialną;

2) osoby, które zdały egzamin sędziowski lub prokuratorski;

3) doradcy prawni, którzy wykonywali podstawowe czynności prawnicze przez okres co najmniej 5 lat;

4) doktorzy nauk prawnych;

5) osoby, które były zatrudnione na stanowisku referendarza sądowego lub starszego referendarza sądowego łącznie przez okres co najmniej 3 lat;

6) osoby, które były zatrudnione przez okres co najmniej 3 lat na stanowisku asystenta sędziego;

7) osoby, które były zatrudnione przez okres co najmniej 3 lat na stanowisku asystenta prokuratora i mają ukończone wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej oraz uzyskały tytuł magistra prawa lub ukończyły zagraniczne studia prawnicze uznane w RP;

8) osoby, które ukończyły aplikację legislacyjną i po jej ukończeniu przez okres co najmniej 4 lat były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej i wykonywały prace związane z opracowywaniem lub opiniowaniem aktów prawnych;

9) osoby, które zajmują stanowisko radcy lub starszego radcy Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa;

10) osoby, które zdały państwowy egzamin prawniczy I stopnia i po zdanym egzaminie przez okres co najmniej 5 lat były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów.

Przewiduje się, że w terminie 10 lat od dnia wejścia w życie ustawy do egzaminu II stopnia mogą przystąpić także osoby, które:

1) uzyskały na zasadach obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy prawo do przystąpienia do egzaminu adwokackiego, radcowskiego lub notarialnego, albo

2) przed dniem wejścia w życie ustawy ukończyły wyższe studia prawnicze i przez okres co najmniej 5 lat w okresie nie dłuższym niż 10 lat przed zarejestrowaniem się w elektronicznym systemie rejestracji:

a) wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 4a ust. 1 ustawy z 26.5.1982 r. – Prawo o adwokaturze, lub kancelarii radcy prawnego, spółce cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy z 6.7.1982 r. o radcach prawnych, na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej, lub

b) były zatrudnione w urzędach organów władzy publicznej i wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej na rzecz tych urzędów.
Egzamin składać sie będzie z części ogólnej i części specjalistycznej w zakresie pełnym albo profilowanym. Zakres, poza zakresem przedmiotowym egzaminu I stopnia, obejmie też prawo finansowe, w tym podatkowe oraz zasady etyki zawodu adwokata, radcy prawnego i notariusza, a także warunki wykonywania tych zawodów.

Część ogólna polegać ma na rozwiązaniu testu. Po uzyskaniu pozytywnej opinii z tej części, będzie można przystąpić do części specjalistycznej w zakresie pełnym albo profilowanym.

Część ta, w zakresie pełnym, polegać będzie na rozwiązaniu pięciu zadań w oparciu o akta lub przedstawiony stan faktyczny:

1) 2 zadań z zakresu prawa cywilnego - polegających na przygotowaniu opinii prawnej lub projektu: umowy, pozwu lub wniosku albo apelacji, albo - w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia - opinii prawnej; w przypadku przygotowania projektu pozwu lub apelacji należy przygotować projekt wystąpienia przed sądem;

2) zadania z zakresu prawa karnego - polegającego na przygotowaniu opinii prawnej lub projektu: aktu oskarżenia lub apelacji albo - w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia - opinii prawnej; w przypadku przygotowania projektu aktu oskarżenia lub apelacji należy przygotować projekt wystąpienia przed sądem;

3) zadania z zakresu prawa administracyjnego - polegającego na przygotowaniu opinii prawnej lub projektu: pisma w postępowaniu administracyjnym, skargi do WSA lub skargi kasacyjnej do NSA albo - w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia - opinii prawnej; w przypadku przygotowania projektu skargi do WSA lub skargi kasacyjnej do NSA należy przygotować projekt wystąpienia przed sądem;

4) jednego projektu aktu notarialnego.

Część specjalistyczna egzaminu w zakresie profilowanym przeznaczona będzie dla osób, które wybrały specjalizację adwokacko-radcowską. Polegać będzie na rozwiązaniu czterech zadań z wymienionych dla egzaminy w zakresie pełnym (bez sporządzenia projektu aktu notarialnego).

Dla osób, które wybrały specjalizację notarialną egzamin w tej części składać się będzie z:

1) 2 zadań z zakresu prawa cywilnego lub prawa spółek handlowych - polegających na przygotowaniu opinii prawnej lub projektu: umowy, oświadczenia woli, pozwu lub wniosku albo apelacji, albo - w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do ich wniesienia - opinii prawnej;

2) 2 projektów aktu notarialnego.

Egzamin przeprowadzany będzie raz w roku, a przystąpienie do niego będzie obciążone opłatą.